Rockit Online là mạng học trực tuyến tương tác đầu tiên tại Việt Nam được phát triển bởi công ty TNHH Giải Pháp Giáo Dục Sáng Tạo từ tháng 7/2013. Đến với Rockit, các học viên có cơ hội tiếp cận với các khóa học thiết yếu, chất lượng cao, chi phí phải chăngng

  • Học đạo hàm để làm gì

    Có khi nào bạn tự hỏi học đạo hàm ngoài việc để thi cử thì còn để làm gì ? Nếu bạn chỉ là một bác thợ xây bạn có cần biết đến đạo hàm không ? hay đạo hàm chỉ dành cho các nhà toán học ? Một vài ứng dụng của đạo hàm trong cuộc sống mà Rockit giới thiệu dưới đây sẽ làm cho các bạn cảm thấy việc học đạo hàm có ý nghĩa thực tế như thế nào nhé.
     

    Trước tiên, cần hiểu sơ lược về khái niệm, đạo hàm là cái gì ?

    Nghĩa của từ  của từ Đạo Hàm:
    Đạo trong Hán Việt có nghĩa là đường đi, hướng đi
    Hàm nghĩa là hàm số
    Đạo Hàm , có thể hiểu là hướng đi của hàm số.

    Xét từ định nghĩa toán học của đạo hàm:

     Tại một điểm x, hàm có giá trị là f(x). Xét một điểm gần đó x+a, hàm có giá trị f(x+a). Ta thấy x thay đổi một lượng là a, hàm thay đổi giá trị d=(f(x+a)-f(x). Giới hạn của thương số d/a khi a tiến đến 0 chính là đạo hàm. Rất là khó hiểu.
    Ta thấy thế này, nếu đạo hàm, tức thương số d/a càng lớn thì chứng tỏ với một thay đổi nhỏ của x thì f(x) càng thay đổi nhiều, nghĩa là đạo hàm mang ý nghĩa về tốc độ biến đổi của hàm.
    ví dụ nhé
    - Nếu giá trị của đạo hàm tại x là >0, chứng tỏ rằng  tại đó hàm số tăng theo x, hàm số đang đi lên
    - Nếu giá trị của đạo hàm tại x là <0, chứng tỏ rằng tại đó hàm số giảm theo x, hàm số đang đi xuống
    - Nếu giá trị của đạo hàm tại x là =0, chứng tỏ rằng tại đó hàm số không tăng cũng không giảm, hàm số đi ngang

    Vậy, kết luận một cách hình tượng:


    Nếu coi hàm số là con đường thì đạo hàm là mũi tên chỉ đường theo quy luật: bằng 0 là chỉ ngang, là đi ngang. Chỉ lên (>0) là hàm số đang tăng, chỉ xuống (<0) là hàm số đang giảm. Giá trị càng cao, hàm số biến đổi càng mạnh, mũi tên chỉ đường càng dốc.

    Tại các điểm hàm số cực đại, nó không thể tăng thêm được nữa nên hàm số cũng bằng 0
    Tại các điểm hàm số cực tiểu cũng vậy.

    Ta cùng xét ứng dụng của nó nhé:

    Chiếc máy tính đạo hàm trong nhà tôi: đồng hồ công-tơ-mét xe máy:
    Ta không lạ, trên xe máy có cái đồng hồ công tơ mét này:

    lúc x =10 giờ khởi hành, công tơ mét chỉ quãng đường xe đã đi trước đó là f(x) = 30025 km, lúc x= 10 giờ + 6 phút ,  công tơ mét chỉ f(x+a) = 30029 km. quãng đường đi được (fx+a)-f(x) = 4km, trong thời gian a=6 phút hay 1/10 giờ. Vậy tôi đang đi tốc độ là [(fx+a)-f(x)]/a = 40km/giờ. Vậy ta thấy rằng, kim tốc độ sẽ chỉ ở 40km/giờ phải không nào ?
    Hóa ra chiếc kim tốc độ chính là chiếc máy tính đạo hàm con đường tôi đi được theo thời gian không biết mệt mỏi. Khi tôi dừng lại, ồ, kim chỉ số 0 ! tức là quãng đường không tăng không giảm, tức là tôi đứng yên !

    Vận động viên chạy và bơi phối hợp:
    Giả thiết thế này nhé, có một cái hồ rộng 50m, dài 200m. Một vật động viên chạy phối hợp với bơi (bắt buộc cả hai) cần đi từ góc này qua góc đối diện bằng cách cả chạy và bơi (đường mầu đỏ) như hình vẽ. Hỏi rằng sau khi chạy được bao xa (quãng đường x) thì nên nhảy xuống bơi để đến đích nhanh nhất  ? biết rằng  vận tốc  bơi là  1.5 m/s , vận tốc chạy là 4.5m/s.
    Gợi ý giải nhé
    thời gian chạy: x/4
    quãng đường để bơi là chiều dài đường chéo tam giác vuông có cạnh 200-x và 50, từ đó tính được thời gian bơi.
    Tổng hai thời gian là hàm số của x.
    Để tìm ra thời gian cực tiểu, khi đó rõ ràng đạo hàm của nó theo x phải bằng 0. Các bạn tự giải bài cực trị này nhé

    Bài toán cực tiểu của Bác Thợ Xây 
    Bạn muốn xây dựng một bình chứa nước hình trụ thể tích 150 m^3. Đáy bằng bê tông giá 100.000 VND /m^2, thành bằng tôn, giá 90.000 VND /m^2, bề mặt bằng nhôm không han giá 120.000 VND/m^2. Vậy kích thước của bình chứa nước như thế nào để số tiền xây dựng nó là ít nhất ?

    Bài này rất quen thuộc phải không ? Công việc của mấy bác thợ xây cũng như vậy đó. Họ thiết kế sao cho chi phí là thấp nhất.
    Bài bày chúng tôi không gợi ý giải, liệu các bạn có giúp được bác thợ xây không ?