Bệnh thấp khớp: triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị

Bệnh thấp khớp xảy ra ở bất kỳ ai, nó thường xuất hiện ở người trung niên hoặc cao tuổi nhưng lứa tuổi thanh thiếu niên vẫn có thể gặp phải. Nghĩa là bạn và người thân hoàn toàn có thể là nạn nhân của căn bệnh này. Vậy nên điều cần thiết là bạn phải nắm rõ thông tin về nó, tìm hiểu nguyên nhân cũng như cách chữa trị và phòng tránh để có thể đối phó với nó.

Bệnh thấp khớp ảnh hưởng rất nhiều đến cuộc sống của những người mắc phải. Chúng khiến cho các khớp xương đau nhức, mệt mỏi và nhiều khi còn bị sốt. Vậy nên đây là căn bệnh không thể xem thường mà phải nghiêm túc tìm hiểu về nó để phòng ngừa. Bài viết này sẽ hỗ trợ bạn làm điều đó.

Bệnh thấp khớp là gì?

Bệnh thấp khớp (RA) là một bệnh tự miễn dịch làm các khớp xương trên cơ thể đau nhức, khó chịu. Tổn thương mà bệnh thấp khớp gây ra thường xảy ra ở cả hai bên cơ thể. Vì vậy, nếu khớp của một trong hai cánh tay hoặc chân bị đau thì khớp tương tự ở cánh tay hoặc chân kia cũng có thể bị ảnh hưởng. Đây cũng là một dấu hiệu để các bác sĩ phân biệt RA với các dạng bệnh thấp khớp khác, chẳng hạn như viêm xương khớp (OA).

Nếu được chẩn đoán sớm thì những phương pháp điều trị căn bệnh này sẽ có hiệu quả tốt nhất. Vậy nên điều quan trọng là chúng ta phải nắm rõ các dấu hiệu của nó. Chúng tôi đã tổng hợp thông tin về phân loại, triệu chứng, các biện pháp khắc phục tại nhà, chế độ ăn uống và các phương pháp điều trị khác của căn bệnh này ngay dưới đây.

back to menu ↑

Triệu chứng của bệnh thấp khớp

RA là một bệnh kéo dài hoặc mãn tính được nhận biết bằng các triệu chứng viêm và đau ở khớp. Những triệu chứng và dấu hiệu này xảy ra trong thời kỳ được gọi là bùng phát. Những lần khác được gọi là thời kỳ thuyên giảm – đây là khi các triệu chứng đã tiêu tan hoàn toàn.

Các triệu chứng RA, có thể xảy ra trên toàn cơ thể, bao gồm:

  • Đau khớp
  • Sưng khớp
  • Cứng khớp
  • Mất chức năng khớp

Các triệu chứng có thể thay đổi từ nhẹ đến nặng. Bạn cần chú ý không được bỏ qua các triệu chứng dù là nhẹ nhất ngay cả khi chúng xuất hiện và biến mất. Nhận biết được các dấu hiệu của bệnh thấp khớp sớm sẽ giúp bạn điều trị tốt hơn.

back to menu ↑

Chẩn đoán bệnh thấp khớp

Để chẩn đoán RA bác sĩ cần yêu cầu nhiều xét nghiệm và khá mất thời gian để xác nhận kết quả lâm sàng. Bác sĩ sẽ sử dụng một số công cụ để chẩn đoán RA.

Đầu tiên họ sẽ hỏi về các triệu chứng và tiền sử bệnh của bạn. Họ cũng sẽ thực hiện kiểm tra thể chất các khớp xương để tìm ra những bất thường như sưng và đỏ, sau đó kiểm tra phản xạ và sức mạnh cơ bắp. Bác sĩ cũng sẽ chạm vào các khớp bị ảnh hưởng để kiểm tra mức độ đau. Nếu họ nghi ngờ bạn bị bệnh thấp khớp thì sẽ giới thiệu bạn đến bác sĩ chuyên môn.

Vì không có xét nghiệm đơn lẻ nào có thể xác nhận chẩn đoán RA, nên các bác sĩ có thể sử dụng một số loại xét nghiệm khác nhau. Họ có thể kiểm tra máu để tìm một số chất như kháng thể hoặc kiểm tra mức độ của chất phản ứng giai đoạn cấp tính tăng cao trong điều kiện viêm. Đây có thể là một dấu hiệu của bệnh thấp khớp và giúp hỗ trợ chẩn đoán chính xác hơn.

Các bác sĩ cũng có thể yêu cầu một số xét nghiệm hình ảnh nhất định. Các xét nghiệm như siêu âm, kiểm tra bằng tia X và chụp cộng hưởng từ (MRI) cho thấy tổn thương của khớp và mức độ nghiêm trọng của nó. Ngoài ra cũng cần thêm các đánh giá và giám sát đầy đủ các hệ thống cơ quan khác để góp phần chẩn đoán bệnh.

back to menu ↑

Xét nghiệm máu cho bệnh thấp khớp

Có một số loại xét nghiệm máu giúp bác sĩ xác định bạn có bị bệnh thấp khớp hay không. Những xét nghiệm này bao gồm:

  • Xét nghiệm yếu tố thấp khớp: Xét nghiệm máu này kiểm tra một loại protein gọi là yếu tố thấp khớp. Mức độ cao của yếu tố thấp khớp có liên quan đến các bệnh tự miễn dịch, đặc biệt là RA.
  • Xét nghiệm kháng thể protein chống đông máu (anti-CCP): Xét nghiệm này tìm kiếm một kháng thể liên quan đến RA. Những người có kháng thể này thường có bệnh. Tuy nhiên, không phải ai bị RA cũng cho kết quả dương tính với kháng thể này.
  • Xét nghiệm kháng thể kháng nhân: Xét nghiệm này kiểm tra hệ thống miễn dịch của cơ thể để xem liệu nó có tạo ra kháng thể hay không. Cơ thể của bạn có thể tạo ra các kháng thể như là một phản ứng với nhiều loại tình trạng khác nhau, bao gồm RA.
  • Tốc độ máu lắng: Xét nghiệm này giúp xác định mức độ viêm trong cơ thể. Kết quả cho thấy bạn có bị viêm hay không. Tuy nhiên, nó không chỉ ra nguyên nhân gây viêm.
  • Xét nghiệm protein phản ứng C: Nhiễm trùng nặng hoặc viêm đáng kể trong cơ thể có thể kích hoạt gan tạo ra protein phản ứng C. Mức độ cao của dấu hiệu viêm này có liên quan đến RA.
back to menu ↑

Điều trị viêm thấp khớp

Tin buồn là không có cách chữa trị RA triệt để nhưng bạn cũng đừng lo lắng vì có những phương pháp điều trị có thể giúp bạn quản lý nó. Phương pháp điều trị RA giúp kiểm soát cơn đau và kiểm soát phản ứng viêm giúp thuyên giảm tình trạng bệnh. Giảm viêm cũng có thể giúp ngăn ngừa thêm sự tổn thương khớp và nội tạng.

Phương pháp điều trị bao gồm:

  • Sử dụng thuốc
  • Biện pháp thay thế hoặc khắc phục tại nhà
  • Thay đổi chế độ ăn uống
  • Thực hiện các loại bài tập cụ thể

Bác sĩ sẽ thảo luận với bạn để đưa ra các phương pháp điều trị tốt nhất cho tình trạng hiện tại. Đối với nhiều người, những phương pháp điều trị này có thể giúp họ có một cuộc sống năng động và giảm nguy cơ biến chứng lâu dài.

Thuốc trị bệnh thấp khớp

Có nhiều loại thuốc điều trị bệnh thấp khớp. Một số loại thuốc này giúp giảm đau và viêm. Một số khác trợ giúp để giảm bùng phát và hạn chế tổn thương mà RA gây ra cho khớp.

Các loại thuốc sau đây giúp giảm đau và viêm trong khi bùng phát RA :

  • Thuốc chống viêm không steroid (NSAID)
  • Corticosteroid
  • Acetaminophen

Các loại thuốc sau đây có tác dụng làm chậm tổn thương mà RA có thể gây ra cho các khớp:

  • Thuốc chống thấp khớp tác dụng chậm (DMARDs): DMARD hoạt động bằng cách ngăn chặn phản ứng của hệ thống miễn dịch của cơ thể bạn. Điều này giúp làm chậm tiến trình của RA.
  • Sinh học: Những DMARD thế hệ mới này hướng tới mục tiêu phản ứng với viêm hơn là ngăn chặn toàn bộ phản ứng của hệ thống miễn dịch. Chúng có thể là một phương pháp điều trị hiệu quả cho những người không thích hợp với điều trị bằng DMARD truyền thống.
  • Các chất ức chế Janus kinase (JAK) : Đây là một thể loại mới của DMARD ngăn chặn các phản ứng miễn dịch nhất định. JAK là những loại thuốc mà bác sĩ có thể sử dụng để giúp ngăn ngừa viêm và ngăn chặn tổn thương cho khớp khi DMARD và sinh học không có tác dụng.

Các biện pháp chữa trị tại nhà cho bệnh thấp khớp

Một số biện pháp khắc phục tại nhà và điều chỉnh lối sống có thể giúp bạn cải thiện chất lượng cuộc sống và khắc phục bệnh thấp khớp:

Tập thể dục

Các bài tập tác động thấp có thể giúp cải thiện phạm vi chuyển động trong khớp và tăng khả năng vận động của bạn. Tập thể dục cũng giúp tăng cường cơ bắp, giảm một số áp lực từ khớp. Ngoài ra những tư thế yoga nhẹ nhàng cũng rất đáng thử, chúng sẽ giúp bạn tăng sức mạnh và sự linh hoạt.

Nghỉ ngơi đầy đủ

Khi bị bệnh thấp khớp, bạn cần nghỉ ngơi nhiều hơn trong thời gian bùng phát và ít hơn trong thời gian thuyên giảm. Ngủ đủ giấc sẽ giúp giảm viêm và đau cũng như mệt mỏi.

Chườm nóng hoặc lạnh

Chườm túi nước đá có thể giúp giảm viêm và đau. Chúng cũng có hiệu quả trong việc chống co thắt cơ bắp. Bạn có thể chườm lạnh bằng chườm nóng hoặc tắm nước ấm. Những phương pháp này có thể giúp giảm độ cứng của khớp xương.

Dùng các thiết bị trợ giúp

Một số thiết bị như nẹp có thể giữ khớp ở vị trí thư giãn. Điều này có thể giúp chúng giảm viêm. Canes và nạng có thể giúp bạn duy trì khả năng vận động, ngay cả trong khi bùng phát. Bạn cũng có thể cài đặt các thiết bị gia dụng, chẳng hạn như thanh lấy và tay vịn trong phòng tắm và dọc theo cầu thang để hỗ trợ.

Chế độ ăn uống chữa bệnh thấp khớp

Bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng có thể cho bạn biết chế độ ăn chống viêm phù hợp để cải thiện các triệu chứng của bệnh. Chế độ ăn kiêng này bao gồm các loại thực phẩm có nhiều axit béo omega-3.

Thực phẩm giàu axit béo omega-3 bao gồm:

  • Cá béo bao gồm cá hồi, cá ngừ, cá trích và cá thu
  • Hạt chia
  • Hạt lanh
  • Quả óc chó

Chất chống oxy hóa, chẳng hạn như vitamin A, C, E và selen cũng có thể giúp giảm viêm. Thực phẩm giàu chất chống oxy hóa bao gồm:

  • Các loại quả mọng, chẳng hạn như quả việt quất, quả nam việt quất, quả goji và dâu tây
  • Sô cô la đen
  • Rau bina
  • Đậu thận
  • Hồ đào
  • Atisô

Ăn nhiều chất xơ cũng rất quan trọng khi bị bệnh thấp khớp, vì theo một số nhà nghiên cứu, chất xơ có thể giúp giảm các phản ứng viêm, giảm nồng độ protein phản ứng C. Hãy chọn những thực phẩm giàu chất xơ như ngũ cốc nguyên hạt, rau tươi và trái cây tươi. Dâu tây đặc biệt có lợi.

Thực phẩm có chứa flavonoid cũng có thể giúp chống viêm trong cơ thể. Chúng bao gồm:

  • Các sản phẩm từ đậu nành, như đậu phụ và miso
  • Quả mọng
  • Trà xanh
  • Bông cải xanh
  • Nho

Không chỉ nên bổ sung những thực phẩm kể trên mà bạn cũng cần phải tránh ăn một số loại thực phẩm để tốt cho bệnh thấp khớp. Chúng bao gồm carbohydrate chế biến và chất béo bão hòa hoặc chất béo chuyển hóa.

back to menu ↑

Các loại bệnh thấp khớp

Bệnh thấp khớp có nhiều loại khác nhau. Mỗi loại sẽ có phương pháp điều trị tốt nhất cho từng loại đó. Các loại RA bao gồm:

  • RA Seropositive: Với loại này kết quả xét nghiệm máu yếu tố thấp khớp sẽ dương tính. Điều này có nghĩa là bạn có các kháng thể khiến hệ thống miễn dịch tấn công vào các khớp.
  • RA Seronegative: Khi kết quả xét nghiệm máu yếu tố thấp khớp âm tính và kết quả xét nghiệm máu anti-CCP âm tính nhưng bạn vẫn có triệu chứng RA thì bạn đã bị RA Seronegative. Cuối cùng, bạn có thể phát triển các kháng thể, thay đổi chẩn đoán thành RA Seropositive.
  • JIA (viêm khớp tự phát ở trẻ vị thành niên): Viêm khớp tự phát ở tuổi vị thành niên là loại bệnh thấp khớp ở những người dưới 17 tuổi. Tình trạng trước đây được gọi là JRA (viêm khớp dạng thấp thiếu niên). Các triệu chứng giống như các loại RA khác, nhưng chúng cũng có thể bao gồm viêm mắt và các vấn đề về phát triển thể chất.

Bệnh thấp khớp Seropositive

Seropostive loại RA phổ biến nhất. Loại viêm khớp này có thể xuất hiện trong các thành viên gia đình. RA Seropostive có thể đi kèm với các triệu chứng nghiêm trọng hơn RA Seronegative âm tính. Các triệu chứng của RA Seropostive bao gồm:

  • Cứng khớp buổi sáng kéo dài 30 phút hoặc lâu hơn
  • Sưng và đau ở nhiều khớp
  • Sưng và đau ở khớp đối xứng
  • Nốt thấp khớp
  • Sốt
  • Mệt mỏi
  • Giảm cân

RA không phải lúc nào cũng bị giới hạn ở các khớp, một số người bị RA Seropostive có thể bị viêm ở mắt, tuyến nước bọt, dây thần kinh, thận, phổi, tim, da và mạch máu.

Nguyên nhân của bệnh thấp khớp

Hiện nay các bác sĩ vẫn chưa tìm ra nguyên nhân của bệnh thấp khớp. Tuy nhiên họ biết có một số yếu tố có vai trò làm tăng nguy cơ phát triển bệnh  hoặc kích hoạt sự khởi phát của nó. Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh RA bao gồm:

  • Giới tính nữ
  • Có tiền sử gia đình bị RA

Các yếu tố có thể kích hoạt sự khởi phát của RA bao gồm:

  • Tiếp xúc với một số loại vi khuẩn, chẳng hạn như những bệnh liên quan đến bệnh nha chu
  • Có tiền sử nhiễm virus như vi rút Epstein-Barr gây ra bệnh bạch cầu đơn nhân
  • Chấn thương hoặc tổn thương, chẳng hạn như gãy xương, trật khớp và tổn thương dây chằng
  • Hút thuốc lá
  • Béo phì

Viêm thấp khớp tay

Viêm thấp khớp ở tay xuất hiện khi bạn có cảm giác nóng rát nhẹ, dần dần bạn sẽ thấy đau dù không sử dụng tay. Bạn cũng có thể cảm thấy sưng, đỏ, nóng và cứng ở tay. Cơn đau này có thể trở nên khá nghiêm trọng nếu bạn không điều trị kịp thời. Nếu sụn ở khớp bị mòn, bạn sẽ nhận thấy một số biến dạng ở tay. Bạn cũng có thể có cảm giác nghiến ở khớp tay, ngón tay và khớp lớn nếu sụn bị hủy hoại hoàn toàn.

Khi bệnh tiến triển những bọng nước hoặc u nang hoạt dịch có thể xuất hiện ở cổ tay và xung quanh khớp bàn tay. Những u nang này sẽ gây ra các biến chứng, trong một số trường hợp có thể làm đứt gân. Bạn cũng có thể nhận thấy sự phát triển của các cục u, được gọi là gai xương trong các khớp bị ảnh hưởng. Theo thời gian, xương cụt có thể khiến bạn khó sử dụng tay hơn.

Nếu bị viêm thấp khớp tay bác sĩ sẽ gợi ý các bài tập có thể giúp bạn duy trì chuyển động và chức năng. Những điều này kết hợp với các loại phương pháp điều trị khác có thể giúp giảm viêm và ngăn chặn sự tiến triển của bệnh.

Hình ảnh bệnh thấp khớp

RA có thể thấy rõ nhất ở tay và chân, đặc biệt là khi bệnh tiến triển nếu bạn không điều trị. Sưng ngón tay, cổ tay, đầu gối, mắt cá chân và ngón chân là tình trạng phổ biến. Tổn thương dây chằng và sưng ở chân có thể khiến người bị RA gặp khó khăn khi đi lại.

Nếu không điều trị bệnh thấp khớp, nó có thể dẫn đến các biến dạng nghiêm trọng ở tay và chân. Biến dạng của bàn tay và ngón tay có thể gây ra hình dạng cong, giống như móng vuốt. Các ngón chân cũng có thể trông như móng vuốt, đôi khi uốn cong lên và đôi khi cuộn tròn xuống dưới. Ngoài ra cũng sẽ xuất hiện vết loét, u sưng và vết chai trên bàn chân.

Các khối u, được gọi là các nốt thấp khớp, có thể xuất hiện bất cứ nơi nào trên cơ thể bạn – nơi các khớp bị viêm. Chúng có kích thước từ rất nhỏ đến lớn như một quả óc chó hoặc hơn và sẽ xuất hiện theo cụm.

Sự khác biệt giữa viêm thấp khớp (RA) và viêm xương khớp (RO)

Giống như RA, những người bị viêm xương khớp (OA) có thể gặp tình trạng các khớp đau và cứng khiến việc di chuyển xung quanh trở nên khó khăn. Người bị viêm khớp có thể bị sưng khớp sau khi hoạt động kéo dài, nhưng không gây ra bất kỳ phản ứng viêm đáng kể nào mà chỉ bị đỏ.

Không giống như RA, OA không phải là bệnh tự miễn. Nó xuất hiện khi các khớp xương bị hao mòn do tuổi già hoặc do chấn thương. Viêm khớp thường gặp nhất ở người lớn tuổi. Tuy nhiên, nó cũng thường gặp ở những người trẻ tuổi sử dụng một khớp xương cụ thể trong thời gian dài – chẳng hạn như người chơi tennis và các vận động viên khác hay những người đã trải qua một chấn thương nghiêm trọng.

RA là một bệnh tự miễn. Thiệt hại chung từ RA không phải do hao mòn thông thường mà do cơ thể tự tấn công.

back to menu ↑

Bệnh thấp khớp có di truyền không?

Bệnh thấp khớp không được coi là một bệnh di truyền, nhưng nó dường như chạy trong các gia đình. Điều này có thể là do tác động môi trường chung, di truyền hoặc kết hợp cả hai. Nếu bạn có thành viên gia đình đang hoặc đã bị RA và bạn cũng có triệu chứng đau khớp, sưng và cứng khớp kéo dài mà không liên quan đến việc sử dụng quá mức hoặc chấn thương thì hãy nói với bác sĩ.

Có tiền sử gia đình mắc RA làm tăng nguy cơ mắc bệnh và chẩn đoán sớm có thể giúp bạn điều trị hiệu quả hơn.

back to menu ↑

Nói chuyện với bác sĩ 

RA là một bệnh mãn tính hiện không có cách chữa. Hầu hết những người bị RA không có triệu chứng liên tục. Thay vào đó, họ có các đợt bùng phát rồi tới giai đoạn thuyên giảm. Quá trình của bệnh khác nhau ở mỗi người và các triệu chứng có thể từ nhẹ đến nặng.

Mặc dù các triệu chứng có thể không xuất hiện lại trong thời gian dài, nhưng các vấn đề về khớp do RA thường sẽ trở nên tồi tệ hơn theo thời gian. Đó là lý do tại sao điều trị sớm rất quan trọng để giúp giảm các tổn thương khớp. Nếu bạn gặp bất kỳ triệu chứng nào của bệnh hãy đi gặp bác sĩ ngay lập tức để thực hiện những xét nghiệm chẩn đoán phù hợp.

Bệnh thấp khớp nếu kéo dài sẽ khiến việc đi lại, hoạt động khó khăn và làm gián đoạn công việc của bạn. Đừng nên chủ quan với những triệu chứng xuất hiện, hãy đi kiểm tra sớm để không làm xấu hơn tình trạng bệnh. Thêm vào đó thực hiện lối sống lành mạnh và chế độ ăn uống hợp lý không chỉ giúp bạn ngăn chặn và khắc phục bệnh mà còn khiến bạn khỏe hơn, yêu đời hơn.

Avatar

Hoài Phương - Biên tập biên viên chính thức tại Rockit Online. Trang chuyên chia sẻ các tin tức, sức khỏe, gia đình và những bí kíp làm đẹp hay cho mọi người. Hoài Phương rất mong quý độc giả hãy đóng góp ý kiến thông qua các bình luận của bài viết. Xin cảm ơn.

We will be happy to hear your thoughts

Leave a reply